ساليابي ترمولومينسانس (TLD)
ساليابي به روش ترمولومينسانس بر اساس اندازه گيري ميزان انرژي ذخيره شده مواد راديو اکتيو در بلورهاي يک نمونه انجام ميشود. براي سفال و سراميک ميزان اين انرژي رابطه مستقيم با مدت زماني که از پخت نمونه و يا عمر آن مي گذرد دارد. مقدار نمونه لازم براي ساليابي با اين روش حدود 50 تا 100 ميلي گرم است.
با اين روش ميتوان قدمت اشياء سفالي، آجر، رسوبات زمينشناسي و سنگهاي آتشفشاني را تعيين کرد و با بهره گيري از روشهاي آماري قدمت آنها را با خطاي بسيار کمي محاسبه نمود.
ساليابي با استفاده از واپاشي ايزوتوپهاي پرتوزا
براي ساليابي سنگ و رسوبات ميتوان از ايزوتوپهاي پرتوزا استفاده کرد. اين ايزوتوپها نيم عمرهاي مختلف دارند و براي روشهاي مختلف ساليابي استفاده ميشوند.با اندازه گيري غلظت فعلي و تخمين غلظت اوليه و با توجه به نيم عمر هر ايزوتوپ پرتوزا ميتوان قدمت نمونه حاوي آن ايزوتوپ را معلوم کرد. مباني نظري اين روشها چندان پيچيده نيست، اما روند نمونهسازي و اندازهگيري غلظت به دليل ميزان کم و گاه ناچيز ايزوتوپ مورد نظر در نمونه ميتواند بسيار پيچيده و مستلزم صرف وقت بسيار باشد. روشهاي ساليابي با استفاده از واپاشي ايزوتوپهاي پرتوزا بيشتر در پژوهشهاي زمينشناسي استفاده ميشود.
اندازه گيري غلظت پتاسيم و محاسبه قدمت
در هنگام تشکيل کانيهاي حاوي پتاسيم از يک توده آتشفشاني، گاز آرگون تماماً از اين توده مذاب خارج ميشود. در واقع ميتوان گفت که ساعت ساليابي پتاسيم- آرگون روي صفر قرار گرفته است. از زمانيکه سنگ شروع به سرد شدن ميکند، با واپاشي پتاسيم 40 و تبديل آن به آرگون 40، گاز آرگون توليد شده در سنگ محبوس ميشود. قدمتي که از اين روش براي يک نمونه بدست ميآيد، زمانيست که از سرد شدن سنگ و توليد گاز آرگون محبوس شده در سنگ گذشته است. در اين روند با کاهش غلظت اوليه پتاسيم، گاز آرگون توليد ميشود.
براي تعيين قدمت يک نمونه بايد ابتدا غلظت پتاسيم و آرگون موجود در نمونه را که شامل همه ايزوتوپهاي اين دو عنصر است، به دقت اندازهگيري نمود و سپس غلظت ايزوتوپهاي پتاسيم 40 و آرگون 40 را با توجه به درصد فراواني هر يک در طبيعت محاسبه کرد. غلظت پتاسيم نمونه را ميتوان با روشهاي معمول تجزيه شيميايي مانند نورسنجي شعلهاي ياروش فعالسازي نوتروني تعيين کرد.
براي اندازه گيري پتاسيم با نورسنجي شعلهاي بايد نمونه را تا حدود 1000 درجه سانتيگراد (بسته به نوع نمونه)حرارت داد و با افزودن اسيدها و حلالهاي مناسب، آن را به حالت محلول درآورد. بدين صورت که نمونه ابتدا در بوتهاي از جنس پلاتين که قبلا" به وزن ثابت رسيده ريخته و در کورهاي تا دماي حدود 1000درجهسانتيگراد به مدت 5/1 ساعت حرارت داد. بعد از درآوردن بوته حاوي نمونه مورد نظر از کوره آن را در کپسول چيني قرار داده و با اضافه کردن اسيد کلريدريک 50% و قرار دادن روي حمام بنماري آن را بهصورت محلول درميآوريم و سپس با استفاده از کاغذ صافي و قيف در بالنهاي 500 ميليليتري محلول بدست آمده را صاف ميکنيم و از محلول زير صافي پس از رسيدن به حجم مورد نظر براي اندازهگيري پتاسيم با دستگاه نورسنجي شعلهاي استفاده ميشود.